Selo Murani
Selo Murani nalazi se u dolini potoka Ludabara, okruženo malim brdima koja čine ovaj deo Banata gotovo neočekivanim pejzažom. Malo je mesta u županiji Tamiš gde se zemlja ovako talasa. Možda i zbog toga je ovo mesto privuklo toliko priča tokom vekova.
Čuda o kojima govore meštani nisu samo figura govora. To su drveće staro vekovima, močvare sa retkim pticama, dvorac iz XIX veka, ribnjak, voćnjak i izvor pitke vode. Zajedno čine živo nasleđe koje odoleva vremenu.
„Živa čuda koja su opstala kroz godine. Time se ponose Muranjci.”
Kako stići ovde
Mesto se nalazi na severu županije Tamiš, oko 22 kilometra severno od Temišvara. Do Muranija se stiže županijskim putem DJ691 Temišvar, Lipova, kroz Piskiju.
Selo se graniči sa Sečanima na severu, Piskijom na istoku, Đarmatom na jugu, Korneštijem na zapadu i Ortišoarom na severozapadu. Zapadnu granicu sela presek autoput A1 Temišvar, Arad, prema kome je najbliži pristup kod Đarmate.
Istorija duža od sedam vekova
Prvi podaci o Muraniju datiraju iz 1318. godine. U srednjem veku, naselje se pojavljuje pod imenom Muron, a 1472. godine već je bilo vlasništvo porodice Muroni, koja ga je posedovala i 1520. godine. Pod osmanskom okupacijom, selo je ostalo naseljeno Rumunima, sa 20 kuća.
Godine 1781, imanje je kupio Josif Kulterer. Godine 1798, dobivši plemićku titulu (baron), uzeo je i ime Muranji, od koga je sačuvan i dvorac u centru sela.
U prvoj polovini XIX veka, imanje je podeljeno na dva dela: prvi je pripadao Ignjatu Muranjiju, a drugi Tereziji Muranji, udatoj Radanji. Od nje je 1848. kupio grof Samuel Đulaj, koji je obnovio i proširio Dvorac.
„Godine 1472, selo je već bilo vlasništvo porodice Muroni.”
Dvorac iz 1871. godine
Izgradnja Dvorca započela je tokom habsburške okupacije, posle 1781. godine. Njegov vlasnik je 1798. godine dobio titulu barona od Muranija, pa je mesto tako postalo županijsko sedište.
Dvorac, podignut na dva nivoa, smešten je u centru divnog dendrološkog parka koji se prostire na površini od 5 hektara. Sadašnji oblik, eleganciju i otmenost, duguje grofu Đulaju, koji je obnovio i proširio zgradu sredinom XIX veka.
Dendrološki park
Pet hektara, koje preseca potok Ludabara, sa drvećem koje ovde raste više od 150 godina. Na imanju se nalazi arboretum sa raznovrsnim i posebnim vrstama: jova, smrča, jela, breza, viticasta, žalosna i prava vrba, ukrasni bagrem, kesten, Ginkgo Biloba i najveći primerak Sekvoje u zapadnom delu zemlje.
Ovde se takođe nalaze ribnjak, voćnjak i izvor pitke vode. Mnoge vrste posađene zajedno sa Dvorcem uspele su da se sačuvaju do danas.
Močvare i ptice
U Muraniju su poznate močvare koje su postale prirodni rezervat, zahvaljujući vrstama vodenih ptica koje se nalaze u oblasti. U zaštićenom području ima 60 vrsta ptica zaštićenih međunarodnim konvencijama kojima je pristupila i Rumunija.
Pošto je zaštićeno područje na istoku ograničeno šumom Piskija, neophodna je i zaštita šumske površine, imajući u vidu da mnoge vrste dnevnih grabljivica koriste upravo ovu šumu kao utočište i mesto gnežđenja.
„Više od 60 vrsta ptica zaštićenih međunarodnim konvencijama.”
Domeniile Murani, danas
Domeniile Murani predstavljaju centar za odmor smešten u centru mesta Murani, na samo 22 kilometra od Temišvara, u jednoj od retkih brdovitih oblasti županije Tamiš.
Imanje preseca potok Ludabara, a na njemu se nalaze Dvorac iz 1871. godine, arboretum sa retkim vrstama, ribnjak, voćnjak i izvor pitke vode. Danas mesto prima porodice, grupe i događaje koji žele da osete mir imanja sa istorijom.